22 1ชื่อเสียงดีมีค่ากว่าทรัพย์สมบัติจำนวนมาก

ความโปรดปรานย่อมดีกว่าเงินและทอง

2คนรวยและคนยากจนมีลักษณะเหมือนกัน

คือพระยาห์เวห์ทรงสร้างเขาทั้งสองคน

3คนเฉลียวฉลาดเห็นอันตรายและซ่อนตัว

แต่คนขาดสติเดินต่อไป และรับอันตรายนั้น

4ผู้ถ่อมตนยำเกรงพระยาห์เวห์

จะได้รับความร่ำรวย เกียรติยศและชีวิตเป็นบำเหน็จ

5หนามและบ่วงแร้วอยู่ในทางของคนตลบตะแลง

ผู้ที่ระวังตนย่อมอยู่ห่างจากทางนั้น

6จงฝึกเยาวชนในทางที่เขาควรจะเดินa

เมื่อเขาชราแล้ว เขาจะไม่หันเหไปจากทางนั้น

7คนร่ำรวยจะเป็นนายเหนือคนยากจน

ผู้ยืมเงินจะเป็นทาสของผู้ให้ยืม

8ผู้หว่านความอยุติธรรมจะเก็บเกี่ยวหายนะ

และความโกรธของเขาจะเป็นเสมือนไม้ตะบองที่ไร้ประโยชน์b

9ผู้มีใจกว้างมองเห็นความต้องการของผู้อื่นจะได้รับพร

เพราะเขาแบ่งอาหารของตนแก่คนยากจน

10จงขับไล่ผู้ชอบเยาะเย้ยออกไป แล้วการวิวาทจะสิ้นสุด

การวิวาทและการด่าทอจะหยุดลง

11ผู้รักใจบริสุทธิ์และพูดจาอ่อนหวาน

จะได้กษัตริย์เป็นมิตร

12พระเนตรของพระยาห์เวห์ปกป้องความรู้

พระองค์ทรงคว่ำถ้อยคำของคนสับปลับ

13คนเกียจคร้านพูดว่า “มีสิงโตอยู่ข้างนอก

ข้าพเจ้าอาจจะถูกฆ่ากลางถนน”

14ปากของหญิงมีชู้เป็นเหมือนหลุมลึก

ผู้ที่พระเจ้าทรงพระพิโรธจะตกลงในหลุมนั้น

15ความโง่เขลาฝังลึกอยู่ในใจของเยาวชน

แต่ไม้เรียวที่ตีสอนจะขับไล่ความโง่นั้นให้ไปจากเขา

16ผู้ข่มเหงคนยากจนทำให้คนจนร่ำรวย

ผู้ให้ของกำนัลแก่คนร่ำรวยจะทำให้ตนยากจนc

III. สุภาษิต 30 บทของผู้มีปรีชา

17จงเงี่ยหูฟังถ้อยคำของผู้มีปรีชา

จงใส่ใจต่อความรู้ที่ข้าพเจ้าจะสอน

18ท่านจะมีความสุขถ้าท่านรักษาถ้อยคำเหล่านี้ไว้ในใจ

และพร้อมที่จะพูดถ้อยคำเหล่านี้อยู่เสมอ

19ข้าพเจ้าอยากให้ท่านมีความไว้ใจในพระยาห์เวห์

ข้าพเจ้าจึงสอนท่านในวันนี้

20ข้าพเจ้าได้เขียนสุภาษิตสามสิบบทdให้ท่าน

ซึ่งเป็นทั้งคำตักเตือนและความรู้

21เพื่อสอนให้ท่านรู้ถ้อยคำที่จริงและถูกต้อง

ท่านจะได้ให้คำตอบที่จริงแก่ผู้ส่งท่านมา

1.

22อย่าปล้นคนยากจน เพราะเขาเป็นคนยากจน

อย่าข่มเหงคนทุกข์ยากที่ประตูเมืองe

23เพราะพระยาห์เวห์จะทรงเป็นทนายแก้ต่างให้เขา

และจะทรงริบชีวิตของผู้ที่ปล้นคนยากจน

2.

24อย่าเป็นมิตรกับคนโกรธง่าย

อย่าคบหากับคนโมโหร้าย

25ท่านจะได้ไม่เรียนรู้พฤติกรรมของเขา

และไม่นำตัวท่านเข้าไปติดบ่วงแร้ว

3.

26อย่าจับมือให้สัญญา

เป็นประกันหนี้สินของผู้อื่น

27ถ้าท่านไม่มีอะไรชำระหนี้

เขาก็จะเอาเตียงนอนของท่านไปf

4.

28อย่าย้ายหลักเขตดั้งเดิม

ที่บรรพบุรุษได้ปักไว้

5.

29ท่านเคยเห็นคนที่มีฝีมือในงานของเขาหรือ

เขาจะถวายงานรับใช้กษัตริย์

จะไม่ทำงานรับใช้คนไม่มีชื่อเสียง

22 a “ในทางที่เขาควรจะเดิน” – แปลตามตัวอักษรว่า “ที่ปากทางของเขา” – บางคนจึงเข้าใจว่า “ตั้งแต่เขาเริ่มหัดเดิน” - ต้นฉบับภาษากรีกละข้อนี้ทั้งข้อ

b “ความโกรธของเขาจะเป็นเสมือนไม้ตะบองที่ไร้ประโยชน์” – แปลโดยคาดคะเน ต้นฉบับไม่ชัดเจน – ต้นฉบับภาษากรีกว่า “เขาจะชดใช้โทษความผิดที่เขาทำ”

c สุภาษิตบทนี้อาจหมายความว่า โดยธรรมชาติแล้ว ความทุกข์ยากจะเป็นตัวเร่งเร้าให้มนุษย์เรามีความพยายามและประสบความสำเร็จ – หรือเป็นความเชื่อทางศาสนาว่าพระยาห์เวห์จะทรงสลับโชคชะตาของคนร่ำรวยและคนยากจน ให้คนร่ำรวยยากจน และให้คนยากจนร่ำรวย

d “สุภาษิตสามสิบบท” – น่าจะหมายถึงสุภาษิตสามสิบบทที่อาจรับมาจากหนังสือ “ปรีชาญาณของอาเมน-เอม-โอฟิส” ชาวอียิปต์ และมีเนื้อหาคล้ายกันมาก – เทียบ ANET p.424 เชิงอรรถ 46.

e “ที่ประตูเมือง” – ประตูเมืองเป็นสถานที่ที่ใช้ในการพิจารณาตัดสินคดีความต่างๆ – ดู 24:7.

f “เขาจะเอาเตียงนอนของท่านไป” – แปลตามต้นฉบับภาษากรีก – ต้นฉบับภาษาฮีบรูว่า “ทำไมเขาจะต้องเอา....”